Praca w Niemczech

RFN stosuje okres przejściowy w stosowaniu prawa pracy na terenie UE. Natomiast w dalszym ciągu obowiązują porozumienia bilateralne i wewnętrzne regulacje prawne, na podstawie których istnieje możliwość podejmowania pracy w RFN w określonych przypadkach. Od 1 stycznia 2005 dokumentem uprawniającym do podjęcia pracy jest potwierdzenie prawa do pobytu w celu zatrudnienia się, wystawiane przez niemiecki urząd meldunkowy po konsultacji z urzędem pracy (Agentur fuer Arbeit). W niektórych przypadkach, np. personelu kierowniczego z generalnym pełnomocnictwem lub prokurą, studentów podejmujących pracę w okresie wakacyjnym zgoda urzędu pracy nie jest potrzebna.

Zasadniczo pracę można wyszukać i załatwić formalności przebywając w Niemczech. W przypadku studentów, pracowników sezonowych, pomocników na objazdowych imprezach widowiskowych, pracowników-gości, pielęgniarek obowiązuje dodatkowo procedura pośrednictwa z udziałem administracji polskiej (urzędy pracy oraz Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej) i niemieckiej (Zentralstelle fuer Arbeitsvermittlung, w skrócie ZAV, w Bonn). Jeśli niemiecki pracodawca i polski pracobiorca są sobie znani, wówczas procedura zatrudnienia wszczynana jest przez niemieckiego pracodawcę we właściwym miejscowo niemieckim urzędzie pracy, który następnie przekazuje sprawę do ZAV.

Zatrudnienie jest możliwe w następujących przypadkach:

·         personelu kierowniczego przedsiębiorstwa z siedzibą w RFN, posiadającego generalne pełnomocnictwo lub prokurę;

·         personelu naukowego wyższych uczelni, nauczycieli;

·         specjalistom branży informatycznej i technologii komunikacyjnych;

·         specjalistom o wysokich kwalifikacjach, jeśli ich zatrudnienie służy interesowi publicznemu.

·         personelu kluczowego przedsiębiorstwa w RFN, w tym specjalistów posiadających szczególne kwalifikacje zawodowe, potrzebne dla działania przedsiębiorstwa;

·         studentów ze znajomością języka niemieckiego, w przedziale wiekowym 18 – 35 lat, podejmujących w czasie ferii krótkotrwałą pracę – do 3 miesięcy w okresie 12 miesięcy;

·         w charakterze pracownika sezonowego w rolnictwie, leśnictwie, przy przetwórstwie owoców i warzyw, w branży hotelarsko-gastronomicznej, w tartakach na okres do 4 miesięcy w roku kalendarzowym;

·         jako pomoc w objazdowych imprezach widowiskowych, do 9 miesięcy w roku kalendarzowym;

·         pracownika-gościa, ze znajomością języka niemieckiego, w przedziale wiekowym 18 – 40 lat; na podstawie polsko-niemieckiej Umowy z 7 czerwca 1990 r. w sprawie zatrudniania pracowników-gości w celu podnoszenia ich kwalifikacji zawodowych i językowych; w ramach kontyngentu (1000 osób); na okres do 12 miesięcy z możliwością przedłużenia o kolejne 6 miesięcy; pracownicy-goście mogą podejmować pracę tylko w swoim wyuczonym zawodzie;

·         w charakterze pracownika transgranicznego, o ile osoba jest zamieszkała w regionie polskiego pogranicza z RFN i codziennie po pracy wraca do Polski lub pracuje w Niemczech tylko przez dwa dni w tygodniu, a miejscem zatrudnienia jest wyznaczony region pogranicza (po stronie niemieckiej);

·         pomoc domowa w gospodarstwach domowych osób wymagających opieki, na okres do 3 lat;

·         opieki nad dziećmi i prac domowych (zatrudnienie au-pair); dotyczy osób w wieku do lat 25, z podstawową znajomością języka niemieckiego;

·         wyspecjalizowanego kucharza do pracy w wyspecjalizowanych restauracjach, na okres do lat 4;

·         pielęgniarek z kwalifikacjami odpowiadającymi niemieckim wymaganiom w tym zawodzie i wystarczającą znajomością języka niemieckiego;

Obywatel polski może być zatrudniony w Niemczech także w takim przypadku, gdy na dane miejsce pracy brak jest kandydata będącego Niemcem lub obywatelem innego, „starego” kraju członkowskiego UE.

Transgraniczne świadczenie usług, w ramach delegowania pracowników

Na podstawie Traktatu Akcesyjnego Polski z Unią Europejską, RFN wyłączyła z unijnej swobody świadczenia usług sektor budowlany, sprzątanie (budynków przemysłowych, inwentarza stałego, środków transportu) i dekoratorstwo wnętrz. Powyższe wyłączenie nie dotyczy osób prowadzących w Polsce działalność gospodarczą i wykonujących w Niemczech usługę jednoosobowo.

Na podstawie polsko-niemieckiej Umowy z 31 stycznia 1990 r. przedsiębiorstwo może delegować swoich pracowników do Niemiec do wykonania również usługi wyłączonej z unijnej swobody świadczenia usług, ale w ramach kontyngentu osobowego wyznaczonego przez stronę niemiecką. Kontrakt musi być w tym przypadku zarejestrowany w urzędzie pracy w Duisburgu i tam przedsiębiorstwo składa wnioski o udzielenie pozwoleń na pracę dla delegowanych pracowników.

Realizując kontrakt na podstawie Umowy z 1990 r. trzeba brać pod uwagę szereg ograniczeń (terytorialnych, podmiotowych) oraz przestrzegać spełnienia określonych wymogów, zwłaszcza w zakresie usług budowlanych (wysokość płac, świadczenia rozłąkowe, składki urlopowe).

Na odrębnych warunkach przedsiębiorstwo może delegować swoich pracowników do Niemiec dla wykonania montażu tzw. gotowych domów i hal z elementów dostarczonych z Polski. Także w tym przypadku konieczna jest rejestracja kontraktu i uzyskanie pozwolenia na pracę w urzędzie pracy w Duisburgu. Regulacja nie dotyczy domów letniskowych, domków ogrodowych, altan.

Transgranicze świadczenie usług w Niemczech jest dla polskich podmiotów możliwe tylko na podstawie umów o dzieło (użyczanie pracowników jest wykluczone).

Obowiązek meldunkowy

Obywatele polscy planujący pobyt w RFN powyżej 7 dni podlegają obowiązkowi meldunkowemu. Formalności meldunkowych należy dokonać w terminie siedmiu dni. Jeżeli dana osoba zamierza przebywać w tym kraju dłużej niż trzy miesiące, jest zobowiązana do wystąpienia do urzędu meldunkowego o wydanie poświadczenia o "wspólnotowym prawie do pobytu" (Bescheinigung ueber das gemeinschaftliche Aufenthaltsrecht), informując urząd o tytule pobytu i składając oświadczenie, że posiada środki na utrzymanie i ubezpieczenie zdrowotne. Zaświadczenie może być wydane na okres do 5 lat. Osoby podejmujące pracę, względnie delegowane z Polski do realizacji umów o dzieło, dokonując formalności meldunkowych, powinny wystąpić o wydanie w/w poświadczenia niezależnie od zaplanowanego okresu pobytu.

Źródła informacji

·         Wydział Ekonomiczno-Handlowy Ambasady RP w RFN http://www.wirtschaft-polen.de   (placówki w Berlinie, Kolonii, Hamburgu, Monachium i Lipsku)

·         Federalne Ministerstwo Gospodarki i Pracy  www.bmwa.bund.de

-          „Informacje o stosowaniu Traktatu Akcesyjnego przy zatrudnianiu obywateli państw przystępujących do UE”  -  ścieżka: Arbeit / Ausländerbeschäftigung;

-          Branżowe umowy zbiorowe – ścieżka: Arbeit / Arbeitsrecht / Tarifvertragliche Arbeitsbedingungen 2004; (także na stronie http://www.boeckler.de/: Tarifarchiv / Wer verdient was);

-          Minimalne stawki płacowe  -  ścieżka: Service – Gesetze, pod literą „M” jako Mindestlohn.

·      Federalna Agencja Pracy   

www.arbeitsagentur.de

-          Świadczenie usług w sektorach zliberalizowanych  -  ścieżka: Service A bis Z / Vermittlung / Werkvertraege / Link und Dateiliste, pod hasłem „Beschäftigung ... Dienstleistungsfreiheit am Mai 2004”;

-          Świadczenie usług w sektorach wyłączonych ze swobody świadczenia usług: Service A bis Z / Vermittlung / Werkvertraege / Link und Dateiliste, pod hasłem  „Merkblatt 16a Beschäftigung ...”; (w Merkblatt 16a podane są adresy Agencji Pracy w Duisburgu i Kasy Urlopowej ULAK);

-          Regiony zamknięte dla wykonywania usług w sektorach wyłączonych ze swobody świadczenia usług - ścieżka: Service A bis Z / Vermittlung / Werkvertraege / Link und Dateiliste, pod hasłem  „Gesperrte Bezirke...”;

-          Montaż gotowych domów i hal, dostarczonych w elementach – ścieżka: Service A bis Z / Vermittlung / Werkvertraege / Link und Dateiliste, pod hasłem  „Fertighausmontage...”.

·        Federalne Ministerstwo Finansów   http://www.zoll.de/

-          Przepisy prawne i regulacje administracyjne do przestrzegania, zgodnie z § 7, ustęp 1 Ustawy o pracownikach delegowanych - ścieżka: Zoll im Einsatz – Finanzkontrolle Schwarzarbeit – Entsendung von Arbeitnehmern – Gesetzliche Regelungen und Tarifverträge – Auflistung der nach § 7 Abs. 1 AentG in Entsendefällen Anwendung findenden Rechts- und Verwaltungsvorschriften;

-          Formularz zgłoszenia wykonywania usługi budowlanej - ścieżka: Zoll im Einsatz – Finanzkontrolle Schwarzarbeit – Entsendung von Arbeitnehmern – Vordruck.

-          Tekst ustawy o pracownikach delegowanych - ścieżka: Zoll im Einsatz – Finanzkontrolle Schwarzarbeit – Entsendung von Arbeitnehmern – Arbeitnehmer-Entsendegesetz.

-          Niemiecka ustawa o rzemiośle               bundesrecht.juris.de

-          Tekst ustawy z załącznikami A i B - ścieżka dojścia: Gesamtliste – HwO - Gesetz zur Ordnung des Handwerks.

·         Ministerstwo Gospodarki, Departament Administrowania Obrotem (rozdzielanie kontyngentu, na podstawie polsko-niemieckiej Umowy z 31.01.1990 r. o oddelegowaniu pracowników polskich przedsiębiorstw do realizacji umów o dzieło).